Interview

Schüller: In Duitsland is er, net als in bijna heel Europa, geen ongerepte wildernis meer. We hebben altijd te maken met een gecultiveerd landschap, zelfs in gebieden die ons vandaag de dag erg ongerept lijken. Het is het resultaat van duizenden jaren min of meer intensieve cultivering door de mens. De fascinerende heidevelden van de Vulkaaneifel zijn bijvoorbeeld ontstaan door grazende schapen, die alleen de jeneverbesstruiken lieten staan. Vandaag de dag lijkt dit door de mens gecreëerde landschap wild. We associëren het niet met menselijk ingrijpen en ervaren het als puur natuur. Het is zelfs een van de meest soortenrijke gebieden. Maar wildernis is niet automatisch synoniem met soortenrijkdom en biodiversiteit. Het is een misverstand om de omstandigheden zo te interpreteren.

Schüller: We zouden uitgestrekte beuken- en eikenbossen hebben die groeien op vulkanische of Devoonbodems. Slechts een beperkt aantal andere planten kan daarin overleven omdat de boomtoppen geen licht doorlaten naar de grond. Als gevolg daarvan is de fauna - vooral insecten en vogels - ook minder divers dan op zonnige, open of tenminste open plekken. Maar het is geen toeval dat de noordelijke Vulkaaneifel een van de slechts dertig officiële "hotspots voor biodiversiteit" in Duitsland is. Dit komt omdat het is gebaseerd op geodiversiteit, d.w.z. de verscheidenheid aan verschillende moedergesteenten en de bodems die zich daaruit hebben ontwikkeld. In de beschermde kloven en droge kalksteengrotten en op de vulkanische oppervlakken gedijt een ongewone overvloed aan verschillende plantengemeenschappen, die op hun beurt de basis vormen voor vele diersoorten. In het zuidelijke deel van de Vulkaaneifel bevindt zich een zogenaamd "LaHiKuLa", een "nationaal belangrijk historisch cultuurlandschap". Hier worden bijvoorbeeld de maar-bekkens door bewuste begrazing opengehouden als leefgebied voor zeldzame dieren en planten. Geen van deze landschappen is echte wildernis, maar we doen wel iets om wildernis te creëren.

Schüller: Aan de ene kant - zoals we kunnen zien aan het voorbeeld van heide - wordt er een nieuwe wildernis gecreëerd door natuurlijke processen tijd en rust te geven. Op deze manier worden weilanden op de lange termijn diverse locaties voor wilde kruiden. Zelfs de beroemde narcissenweiden in de noordelijke Eifel zijn geen oorspronkelijke wildernis, maar het resultaat van cultivering. En toch lijken ze voor ons mensen "natuurlijk" en wild.
Wat we waarnemen als wildernis is daarom vaak minder een kwestie van hoe het is gecreëerd dan van hoe we het zien. En dit is precies waar ZENAPA om de hoek komt kijken. Want ZENAPA bestaat in wezen uit milieueducatie en bewustmaking van diersoorten en milieubescherming. De ongeveer 650 excursies die we elk jaar in het UNESCO Global Geopark Vulkaaneifel aanbieden, maken daar deel van uit. Andere concrete maatregelen helpen wilde dieren en planten in onze omgeving "er weer bovenop". 

Schüller: Ja, het gaat over het verbouwen van energiegewassen om de behoefte aan fossiele brandstoffen te verminderen. En in plaats van maïsmonoculturen wordt silphia geplant. Je hoeft maar één keer te zaaien en kunt tien jaar lang oogsten. De plant is bodembedekkend en diepgeworteld, dus het biedt een goede bescherming tegen erosie. Omdat hij de hele zomer bloeit, biedt hij voedsel aan een overvloed aan insecten en vogels. Dus de "wildernis" heeft er ook baat bij. Of de innovatieve isolatie van openbare gebouwen in de Vulkaaneifel: het is zo ontworpen dat het buiten nestgelegenheid voor vogels biedt. Natuurlijk gaat het hier niet om het "creëren" van wildernis, maar door technische oplossingen te hebben die de natuur beschermen, verbeteren we de kansen voor wilde wezens.